Door tekorten, vergrijzing en oplopend verzuim kraakt de arbeidsmarkt in haar voegen. Investeren in gezond werk voor het voorkomen en verhelpen van uitval en het versterken van duurzame inzetbaarheid is dus belangrijker dan ooit. De NVAB (Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde) en onze leden – ruim 2.200 bedrijfsartsen en artsen in opleiding tot specialist bedrijfsgeneeskunde – staan klaar om te werken aan een Nederland waarin niemand die nog kan en wil werken door ziekte aan de kant komt te staan. Wij zetten ons in voor de gezondheid en het welzijn van alle werkenden. Daarmee dragen wij ook bij aan duurzame inzetbaarheid, het toekomstig verdienvermogen van Nederland en het oplossen van tekorten op de arbeidsmarkt. Om dit goed te kunnen doen vragen wij u:
1. Handhaaf op de Arbowet zodat er ruimte komt voor preventie
Preventie is cruciaal om verzuim, uitval en instroom naar de sociale zekerheid te beperken. In de praktijk van de bedrijfsarts zien wij echter een eenzijdige focus op verzuimbegeleiding en dossiervorming voor het UWV. Ook het IBO Werk aan de WIA van december 2025 constateert dat structurele preventie achterblijft. In de wet vastgelegde instrumenten, zoals de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) en het Periodiek Arbeids-gezondheidskundig Onderzoek (PAGO), worden nog te weinig benut. Uit de Arbo in bedrijf monitor blijkt dat 2/3 van de werkgevers geen voldoende kwalitatief RI&E heeft, terwijl dit het kerninstrument is om arbeidsrisico’s tijdig te signaleren en aan te pakken. De NVAB pleit daarom voor consequente handhaving van de Arbowet, die biedt namelijk voldoende mogelijkheden om hierop te sturen. Juist in sectoren met hoge werkdruk – zoals zorg, kinderopvang en infrastructuur – kan dit bijdragen aan het voorkomen van uitval en het verminderen van arbeidsmarkttekorten. Zo kunnen we ook de bedrijfsarts op de juiste plaats en manier inzetten: minder gericht op individueel verzuim, en meer in gesprek om preventief vooruit te denken.
2. Zet in op duurzame inzetbaarheid als motor van arbeidsproductiviteit
In het rapport Wennink over het toekomstig verdienvermogen van Nederland gaat het vaak over het verhogen van de arbeidsproductiviteit. Gezondheid, herstelvermogen en belastbaarheid van werkenden blijven daarbij grotendeels impliciet, terwijl die nodig zijn voor duurzame productiviteit. Een eenzijdige, hoge inzet op arbeidsproductiviteit kan zelfs contraproductief uitpakken wanneer deze leidt tot structurele overbelasting, hogere uitval en verlies aan arbeidsvermogen. Dat verhoogt niet de arbeidsproductiviteit, maar verlaagt deze juist. Duurzame inzetbaarheid vormt daarbij de kern: productiviteit groeit niet zozeer door mensen harder te laten werken, maar groei is het resultaat van werk zo organiseren dat mensen gezond, gemotiveerd en langdurig kunnen blijven functioneren.
3. Hervorm de sociale zekerheid en laat bedrijfsartsen meedenken
We zijn niet de eersten en ook niet de laatsten die het zeggen, maar we moeten toe naar een simpeler stelsel van sociale zekerheid dat meer vertrouwen inbouwt naar burgers en professionals. Zoals de Onafhankelijke commissie toekomst arbeidsongeschiktheidsstelsel (OCTAS) stelt, is het huidige stelsel ingericht met als doel kostenbeheersing, maar heeft dat in de praktijk geleid tot een knellend en versnipperd systeem vanuit wantrouwen, dat juist uitvoeringsproblemen en extra kosten veroorzaakt (zie het UWV). Kleine aanpassingen kunnen een stap in de goede richting kunnen zijn, zoals het voornemen om bij de Re-integratieverslag-toets het medisch advies van de bedrijfsarts niet langer te laten herbeoordelen door de verzekeringsarts. Maar een omvangrijkere stelselwijziging is nodig. Het is cruciaal dat bedrijfsartsen hierover meedenken, gezien hun sleutelrol in duurzame inzetbaarheid.
Met vriendelijke groet,
Boyd Thijssens
Voorzitter Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde
