Rookvrije organisatie

Op de bres voor rookvrije organisaties

Jaarlijks sterven 35.000 Nederlanders door roken, overgewicht of probleemdrinken. Door dit aan te pakken, kan de gezondheid van heel veel Nederlanders verbeteren. De bedrijfsarts heeft hier natuurlijk ook een belangrijke rol in. Daarom ondertekende de NVAB vorig jaar het Nationaal Preventieakkoord. Daarin spraken (rijks)overheid en maatschappelijke organisaties af welke maatregelen zij inzetten om Nederland gezonder helpen te worden. Eerste project uit het Nationaal Preventieakkoord is er een voor de gezamenlijke strijd tegen roken: ‘Rookvrije Organisatie’. Hoe kun je als bedrijfsarts werkgever en werknemer adviseren bij deze ontwikkeling?

De rookvrije organisatie

Alle organisaties rookvrij in 2040. Dat is de ambitie. Rookvrije organisaties staan roken binnen de gebouwen en op het terrein van de organisatie niet toe. Dus ook geen rookabri op het terrein. Deze ambitie vraagt ook om actie door de bedrijfsarts. Rokers ontwikkelen meer en eerder chronische ziekten, meer verzuim en hebben een lagere productiviteit door het rookgedrag. Daar komt bij dat het risico en de schade van beroepsgebonden longaandoeningen door roken ook vergroot. Met het project Rookvrije Organisatie krijg je theorie, tips en tools om stoppen-met-roken actief en veelvuldig aan te kaarten in bedrijven en bij werknemers.

Wat betekent dit voor bedrijfsartsen?

Rookvrij wordt de nieuwe norm. Bedrijfsartsen kunnen deze bij werknemers en bedrijven ondersteunen met gerichte acties. Door in ieder contact roken, of beter, niet (meer) roken mee te nemen en de werkende te stimuleren tot de nodige gedragsverandering. In het bijzonder besteedt de bedrijfsarts aandacht aan de stapeling van risico’s van roken en factoren in de werkomgeving die beroepslongaandoeningen kunnen ontwikkelen. Werkgevers kunnen zij adviseren en ondersteunen bij de ontwikkeling tot een rookvrije organisatie.

Elke dag beginnen 75 jongeren met roken

Roken een probleem? Laat de volgende cijfers even goed op je inwerken. Nog steeds één op de vier volwassenen rookt. Het aantal zwangeren dat rookt is gemiddeld 9%, bij vrouwen met een lage sociaal economische status is dat zelfs 22%. Ruim één op de vijf! En van de 16- tot 18-jarigen rookt nu een derde. Dit laatste betekent dat er nog iedere dag 75 jongeren starten met roken. Jaarlijks sterven er meer dan 20.000 Nederlanders door roken of meeroken. 

Wat gebeurt er nog meer?

Organisaties gaan de komende jaren uit deze tafel veel aanwijzingen, tips en stimulans krijgen. Samenwerking en elkaar aanvullen is dan ook heel belangrijk! Wat gebeurt er zoal nog meer?

Alliantie Nederland Rookvrij helpt bij het aanjagen van bedrijven om rookvrij te worden. Met onder andere een stappenplan en een handboek voor bedrijven.

De ‘Topsectoren’ bieden kennis en innovatie over het voorkomen en voorgoed stoppen met roken en zorgen voor rookvrije gebouwen en terreinen en stoppen-met-roken-hulp voor hun werknemers. 

ABN AMRO ontwikkelt een ‘stoppen met roken’-pakket voor de eigen medewerkers, en stelt dit vervolgens voor andere bedrijven beschikbaar. KPN wil in 2019 al rookvrij zijn ondersteunt de medewerkers actief bij het stoppen met roken.

Verslavingskunde Nederland (VKN) werkt aan een checklist voor bedrijven en deelt ervaringen met organisaties buiten de zorgsector die rookvrij willen worden.

GGD GHOR zal GGD’en helpen bij het adviseren van gemeenten om rookvrij te worden en een stoppen-met-roken aanbod te doen.

Enquête op komst voor Rookvrije Organisatie

Met het project Rookvrije Organisatie krijg je de benodigde middelen, tips en tools om deze aandacht voor niet-roken in de praktijk vorm te kunnen geven. Om dat te kunnen doen, horen we heel graag hoe het er nu bij jou in de praktijk aan toe gaat. Wat gaat goed, wat kan beter en wat heb je daarvoor nodig? We willen namelijk zorgen dat jij als bedrijfsarts in de praktijk voldoende wapens hebt in de strijd tegen roken. Hiervoor ontvangen alle NVAB-leden binnenkort een enquête via e-mail, waarvan we hopen dat zoveel mogelijk artsen de moeite nemen om te reageren. De resultaten van de enquête vormen het fundament waarop we projectactiviteiten en middelen bouwen.

Nationaal Preventieakkoord

Met het Nationaal Preventieakkoord willen de overheid en maatschappelijke organisaties zich hard maken voor de gezondheid van de bevolking. Daarvoor zijn er drie belangrijke volksgezondheidsthema’s: roken, alcohol en bewegen. Rond ieder thema is een zogenaamde ‘tafel’ ingericht, met naast de overheid diverse andere maatschappelijke organisaties. Bij de 'Rooktafel' ligt een belangrijke rol voor de bedrijfsarts. In het preventieakkoord ove roken ligt het accent opo vier aandachstpunten:

  1. Een rook- en tabakvrije omgeving
  2. Effectieve en toeganklijke stoppen-met-rokenzorg
  3. Rookvrije zorg
  4. Rookvrije organisaties

Doel is het aantal jongeren dat dagelijks start met roken in 2020 al terug te brengen naar 40 per dag. Ook wordt gestreefd naar meer rookvrije omgevingen voor kinderen en jongeren, een dalende trend van het aantal volwassen rokers en naar aanzienlijk meer bedrijven met een rookvrijbeleid.

Lees meer in het preventieakkoord

De bedrijfsarts voor de volksgezondheid

Het is niet voor het eerst dat bedrijfsartsen de kans kregen een kantelpunt te bewerkstelligen in ernstige volksgezondheidsproblematiek. In de jaren zeventig van de vorige eeuw speelden bedrijfsartsen een belangrijke rol in het COPIH-programma bij het terugdringen van de toenmalige welvaartsziekte nummer één: ischemische hartziekten. Met een goed opgezet programma en bijdragen van vele bedrijfsgezondheidsdiensten hebben bedrijfsartsen het voortouw gehad in terugdringen van deze ziekten. Het heeft het imago en de kwaliteit van de bedrijfsgezondheidszorg een enorme boost gegeven. Van dit goede voorbeeld nemen we bij de Rookvrije Organisaties de lessen mee.

Wat gaat de NVAB nu precies doen?

Essentieel voor de inhoud en uitvoering van het project is informatie uit het veld: hoe maak je roken nu bespreekbaar, wat werkt wel en wat werkt niet? Wat heb je als bedrijfsarts nodig om hier meer aandacht aan te kunnen besteden en de werkgever te adviseren bij ontwikkeling tot rookvrije organisatie. Daarom starten we met een enquete, aangevuld met gesprekken met bedrijfsartsen die daarvoor open staan. Op basis van die informatie gaan we verder aan de slag. Het project heeft drie producten:

  1. Een praktische toolkit
  2. Waardevolle deskundigheidsbevordering
  3. Motiverende landelijke campagne

De precieze invulling wordt bepaald door jullie, met de resultaten van de enquête onder bedrijfsartsen en aanvullende interviews. Achter de schermen werken we ook aan een deskundige klankbordgroep die mee denkt over de producten en feedback geeft op de uitvoering. Zo willen we zorgen dat je met het project relevante en bruikbare producten krijgt die je kunt gebruiken in jouw dagelijkse praktijk.

Meedoen om roken een halt toe te roepen?

Wil je voorop lopen in de kruistocht tegen roken? Dat kan ook. Er wordt al ontzettend veel ontwikkeld en gedaan op dit gebied, op verschillende plekken. In een klankbordgroep gaan we de verschillende stemmen aan tafel brengen en zoeken we actief de samenwerking. Ook willen we graag enkele interviews houden met bedrijfsartsen, waarbij je kunt aangeven wat je belangrijk vindt, wat werkt en wat nodig is. Heb je kennis op het gebied van roken, goede ervaringen en voorbeelden of andere relevante inbreng en wil je dat graag delen? Laat het dan weten via communicatie@nvab-online.nl

Doelen uit het Nationaal Preventieakkoord over roken

Voor 2020 en 2021 zijn doelen bepaald met bedrijven, topsectoren en de bedrijfsartsen (NVAB). Dit zijn:

  • Tenminste 10 van de 100 grootste bedrijven in Nederland hebben een rookvrijbeleid inclusief stoppen-met-rokenondersteuning of een stop op de verkoop van tabaksproducten of gestopt met investeringen in de tabaksindustrie
  • Bedrijfsartsen nemen bij elk contact ‘roken’ mee door roken te ontmoedigen en tools aan te bieden om te stoppen met roken
  • Meer bedrijven hebben een rookvrij beleid

De overheid neemt vast een voorschot op 2040 door te beloven dat in 2021 alle rijkskantoren rookvrij zijn. Ook in de zorg gaat het hard: alle verslavingsinstellingen willen in 2020 rookvrij zijn en in 2025 alle GGZ-instellingen en ziekenhuizen.