Doorbreking van het beroepsgeheim is slechts in zeer uitzonderlijke situaties toegestaan. Eén van de situaties waarin dat aan de orde kan zijn, is een conflict van plichten.1 Dit houdt in dat sprake is van een concreet en reëel gevaar en dat het delen van informatie noodzakelijk is om ernstige schade te voorkomen.2
Van een conflict van plichten is sprake wanneer een arts meent zijn beroepsgeheim te moeten doorbreken omdat er een ander belang zwaarder weegt, en met het doorbreken van het beroepsgeheim een ernstig nadeel voorkomen kan worden. In zulke gevallen dien je als arts het belang van de werknemer op te wegen tegen een ander concreet belang, bijvoorbeeld het voorkomen van ernstige schade. De beslissing om het beroepsgeheim al dan niet te doorbreken, ligt altijd bij de arts zelf.
Een conflict van plichten kan bijvoorbeeld ontstaan als een werknemer aangeeft zichzelf of iemand anders iets ernstigs te willen aandoen. Of denk aan een werknemer die stomdronken is en direct na het spreekuur de auto instapt. Ook kan zich een situatie voordoen waarin een bedrijfsarts weet dat de rijvaardigheid van een werknemer ernstig wordt beïnvloed door medicatie, terwijl die werknemer beroepsmatig of privé deelneemt aan het verkeer en ondanks waarschuwingen blijft rijden.
In dit soort situaties zou het voorkomen van schade zwaarder kunnen wegen dan de privacy van de werknemer. In dat geval situatie kan het noodzakelijk zijn het beroepsgeheim te doorbreken en bijvoorbeeld de politie in te lichten.3
Voorwaarden
Om een beroep te kunnen doen op een conflict van plichten moeten in beginsel alle onderstaande voorwaarden zijn vervuld4:
- Alles is in het werk gesteld om toestemming tot doorbreking van het geheim te verkrijgen.
- Het niet-doorbreken van het geheim levert voor een ander ernstige schade op.
- De arts verkeert in gewetensnood door het handhaven van de zwijgplicht.
- Er is geen andere weg dan doorbreking van het geheim om het probleem op te lossen.
- Het moet vrijwel zeker zijn dat door de geheimdoorbreking de schade aan de ander kan worden voorkomen of beperkt.
- Het geheim wordt zo min mogelijk geschonden.
De arts stelt de werknemer, indien mogelijk, op de hoogte van het verstrekken van informatie aan een ander.
Omdat het doorbreken van het beroepsgeheim ingrijpende gevolgen kan hebben, is het verstandig de overwegingen te bespreken in een ICT-overleg. Ook kan advies ingewonnen worden bij de Artseninfolijn van de KNMG.5
Lees meer
1 https://www.knmg.nl/actueel/dossiers/beroepsgeheim/medisch-beroepsgeheim/wanneer-doorbreken
2 KNMG-richtlijn Omgaan met medische gegevens (2024)
3 Zie ook: KNMG-handreiking Beroepsgeheim en politie/justitie (2012)
4 KNMG-richtlijn Omgaan met medische gegevens, p. 23-24; zie ook: https://www.knmg.nl/actueel/dossiers/beroepsgeheim/medisch-beroepsgeheim/wanneer-doorbreken
5 Zie ECLI:NL:TGZCTG:2014:56: ‘In dat verband is voorts van belang dat de arts collegiaal overleg heeft gevoerd en bij de KNMG informatie heeft ingewonnen alvorens de casus anoniem aan de politie voor te leggen’ (4.7).