Coronavirus Nederland is in korte tijd, net als andere Europese landen in een crisis terechtgekomen door de maatregelen om het coronavirus (SARS Covid-19) in te dammen. Het einde van deze pandemie is zeker nog niet in zicht. In een crisis zijn er geen pasklare draaiboeken en wel veel vragen, vaak zonder antwoord. We kunnen onmogelijk een eind maken aan alle onzekerheid, maar werken er wel hard aan die waar mogelijk op te heffen. Door informatie met elkaar af te stemmen, realiseren we dat alle adviseurs arbeid en gezondheid over gelijke informatie kunnen beschikken. Zodra deze informatie er is, stellen we die beschikbaar via de website en/of e-mail.

Bekijk ook de eerste editie van de gezamenlijke kennisnieuwsbrief COVID-19

Daarin krijg je antwoord op onderstaande 12 vragen:

  • Hoe verhoudende adviezen van het RIVM zich tot de arbowetgeving?
  • Waar vind ik algemene werkingsprincipes van dit virus op basis waarvan ik kan redeneren?
  • Is er een stappenplan bedrijfsgezondheidszorg bij virusuitbraken?
  • Moet ik als arboprofessional zitting nemen in een bedrijfscrisisteam?
  • Hoe kunnen schoonmakers veilig werken, bijvoorbeeld bij het legen van prullenbakkenmet mogelijk besmet materiaal?
  • Wie moet ik bij dit virus in elk geval tot de kwetsbare werknemers rekenen? Horen zwangeren hier ook bij?
    Lees hiervoor ook: Arbo-inf@ct: Zwangerschap, werk en COVID-19
  • Hoe moet ik bescherming van kwetsbare werknemers afwegen tegen de bedrijfscontinuïteit?
  • Wat als een werknemer een kwetsbare persoon in zijn directe omgeving heeft?
  • Wat te doen met werkplekken van (mogelijk) besmette werknemers?
  • Mag een werkgever vragen naar mogelijke Coronabesmetting en die registreren?
  • Hoe moet ik omgaan met spreekuren en vergaderingen?
  • Persoonlijke beschermingsmiddelen in de zorg, binnen en buiten het ziekenhuis.

Heb je vragen die niet in deze lijst staan? Of ken je juist een waardevolle bron van kennis of informatie?
Stuur dan een mail naar corona@beroepsziekten.nl of kijk op kiza.beroepsziekten.nl.


Overige veelgestelde vragen door bedrijfsartsen vind je hieronder. Bij beantwoording besteden we uiterste zorg aan de betrouwbaarheid en actualiteit. Zo nodig worden antwoorden geactualiseerd.

Waar vind ik betrouwbare informatie over COVID-19?

Heb je als professional vragen over het nieuwe coronavirus, bel dan met de lokale GGD.

  • Er is een speciale editie verschenen van Arboinf@ct. Hierin vind je de antwoorden op de meest gestelde vragen door arboprofessionals. Lees meer
  • RIVM voor professionals: informatie voor de inzet van zorgpersoneel in het ziekenhuis en onderaan voor werknemers die op risicolocaties werken (inclusief de rol van de bedrijfsarts)
  • Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCI): casusdefinitie en hoe te handelen bij een patiënt met (verdenking op) COVID-19
  • RIVM: Actuele informatie en adviezen over COVID-19
  • Rijksoverheid: onder meer een overzicht van veelgestelde vragen voor werkgevers en werknemers, adviezen voor reizigers en informatie over de meldingsplicht voor artsen.
  • Nederland wereldwijd: direct naar adviezen voor reizigers. Dit is een gezamenlijke website van alle Nederlandse vertegenwoordigingen wereldwijd. Hieronder vallen ambassades, consulaten en handelskantoren
  • NHG dossier COVID-19: informatie en adviezen over hoe huisartsen te werk gaan bij verdenking van het virus
  • www.thuisarts.nl: deze website is bedoeld voor mensen die informatie zoeken over gezondheid en ziekten.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) geeft, net als het RIVM, in het algemeen de bekende adviezen:

  • Was je handen regelmatig
  • Hoest en nies in de binnenkant van de elleboog
  • Gebruik papieren zakdoekjes

Wat is het advies m.b.t spreekuurcontact en de bedrijfsarts?

Voortvloeiend uit maatregelen voor de algemene volksgezondheid adviseert de NVAB om in ieder geval tot 6 april 2020 bedrijfsartsen om één-op-één spreekuurcontacten zo veel mogelijk te vervangen door telefonische spreekuren of andere vormen van contact op afstand. Zoals altijd blijft het de professionele verantwoordelijkheid van de bedrijfsarts om te beoordelen of hij op enig moment voldoende informatie heeft om tot een verantwoord advies te kunnen komen.

Lees het volledige advies

Wat zijn de adviezen voor de inzet zorgverleners binnen en buiten het ziekenhuis?

Het RIVM heeft een advies voor zorgverleners buiten het ziekenhuis (inzet zorgmedewerkers tijdens uitbraak nieuw coronavirus) opgesteld. Ook is er een Gezamenlijk advies NVZ en RIVM (inzet zorgprofessionals ziekenhuizen tijdens uitbraak van nieuwe coronavirus (COVID-19))

Op de RIVM-site vind je informatie over het coronavirus voor professionals

Is er een verschil tussen cruciale beroepen en kritische zorgverleners?

Ja, er is een verschil tussen de groepen ‘cruciale beroepen’ en ‘kritische zorgverleners’. Er is een lijst opgesteld van cruciale beroepsgroepen inzake de COVID-19 pandemie. Het gaat om beroepen die onder de COVID-19 omstandigheden vragen om continue bezetting. Dan gaat het om sectoren die van vitaal belang zijn om de maatschappij draaiende te houden zoals beroepen in de voedselindustrie, transport en utiliteitsbedrijven.

‘Kritische zorgverleners’ zijn de zorgverleners die essentieel zijn voor de directe patiëntenzorg, volksgezondheid en de bescherming van kwetsbare mensen.
Het RIVM noemt in het ziekenhuis o.a. IC-afdeling, SEH, hartbewaking, verpleegafdelingen met boxen en buiten het ziekenhuis de huisartsenzorg, thuiszorg en verpleeghuiszorg.

Valt de bedrijfsarts onder de groep ‘cruciale (zorg)beroepen’?

Er is een lijst opgesteld van cruciale beroepsgroepen inzake de COVID-19 pandemie. Het gaat om beroepen die onder de COVID-19 omstandigheden vragen om continue bezetting. Bedrijfsartsen leveren op dit moment geen essentiële zorg, maar als de omstandigheden verder verslechteren kan dat eventueel wel veranderen. Er zijn verschillende scenario’s mogelijk voor de komende tijd. Bij grote aanspraak op de vitale curatieve zorgcapaciteit is niet uitgesloten dat een beroep wordt gedaan op capaciteit van het arbozorgstelsel. Dat zou een heldere afweging op dit punt afdwingen, gezien de daaraan verbonden maatregelen. Indien dat zo is, worden NVAB leden daarvan op de hoogte gesteld.

Zie ook de vraag hierboven.

Arbeidsongeschiktheid bij RIVM-advies thuisblijven (geactualiseerd 3 april 2020)

Arbeidsongeschiktheidscriterium
Arbeidsongeschiktheid is in de jurisprudentie en de Richtlijn MAOC gedefinieerd als: 
‘Het wegens ziekte niet kunnen of niet mogen verrichten van de in aanmerking komende arbeid’.
Zowel een niet-kunnen-werken als een niet-mogen-werken situatie valt onder het criterium voor arbeidsongeschiktheid.

Bijzondere praktijksituaties
  • Wanneer een werknemer met griepverschijnselen niet mag werken vanwege de RIVM-adviezen, maar hij dat objectief wel kan, is er sprake van een ‘wel-kunnen maar niet-mogen’ situatie. Dat betekent dat deze werknemer arbeidsongeschikt is indien hij zijn werk niet vanuit huis kan doen en dat enkel voor de duur van de niet-mogen situatie. Gezien de reden voor het thuisblijven - griepverschijnselen - zal dat in de regel een korte periode zijn.
  • Datzelfde geldt voor de werknemer zonder klachten, maar met een voor het coronavirus verdachte huisgenoot die op basis van de RIVM- adviezen thuis moet blijven (‘quarantaine’). Deze werknemer is ook arbeidsongeschikt indien hij zijn werk niet vanuit huis kan doen en ook dan enkel voor de duur van de niet-mogen situatie.
De bedrijfsarts kan ook in een niet-mogen situatie adviseren over eventueel andere werkzaamheden, waaronder natuurlijk thuiswerk. Dat werk is dan passende arbeid voor zover het niet zijn eigen werk is. De WVP-stappen moeten in beginsel worden gezet, maar dat zal in de praktijk niet snel aan de orde zijn vanwege de verwachte korte duur van arbeidsongeschiktheid. 
Voor de codering van corona-gerelateerde ziekte zie de FAQ ‘CAScode Corona Virus Ziekte’.
 
Beoordelingen UWV
Het UWV hanteert voor beoordelingen Ziektewet een interne instructie in lijn met bovenstaande. In geval van een deskundigenoordeel over bovenstaande situaties zal het oordeel dan ook luiden dat werknemer arbeidsongeschikt is. 
Voor de houding van de verzekeraars bij ziekmeldingen vanwege RIVM-adviezen, zie verderop in deze FAQ.
 
Discussie in het veld
Niet alle partijen zijn het eens met bovenstaande, waaronder enkele grote arbodiensten en verzekeraars. Door enkele partijen zijn hierover vragen gesteld aan het ministerie van SZW. Mochten de antwoorden van de minister aanleiding zijn voor aanpassing van het bovenstaande antwoord, dan zullen wij daarover berichten.
 
Advisering door de bedrijfsarts
Het NVAB-standpunt is dat iedere bedrijfsarts in alle vrijheid moet kunnen adviseren naar zijn eigen professionele oordeel. 
 
Mocht u door de opstelling van uw werkgever in nood komen, dan is te overwegen om u niet uit te laten over de vraag of er in een bepaalde situatie arbeidsongeschiktheid bestaat (of dat ‘ziekmelden kan’) maar slechts de situatie te beschrijven. Daartoe kunt u eventueel onderstaande voorbeeldzin gebruiken: ‘Uw werknemer is medisch gezien in staat zijn eigen werk uit te voeren, maar moet op basis van de RIVM-adviezen thuisblijven.’
 
Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen en RIVM-advies thuisblijven
Let op! Het arbeidsongeschiktheidscriterium zoals hierboven beschreven is niet zonder meer van toepassing op het begrip zoals (her)verzekeraars dat hanteren. 
Verzekeringsmaatschappijen mogen hun eigen polisvoorwaarden bepalen en daarnaar handelen. Zij kunnen kiezen voor het medisch arbeidsongeschiktheidscriterium uit de Richtlijn MAOC zijn, maar dat hoeft niet, zij kunnen ook kiezen voor een ander criterium. Door dit verschil kan het voorkomen dat een ziekmelding op basis van de adviezen van het RIVM soms wel en soms niet gedekt wordt door de verzekering van de werkgever.

CAScode Corona Virus Ziekte

CAScode Corona Virus Ziekte
Sinds 1 april is er een CAS-code waarop de bedrijfsarts kan coderen: R605. Meer daarover leest u in het NVAB-nieuwsbericht ‘CAScode Corona Virus Ziekte 2019’
 
Let op! Naast de bewezen Corona Virus Ziekte of een vermoeden van Corona Virus Ziekte kunt u ook in onderstaande gevallen coderen met R605:
  • De werknemer die vanwege griepverschijnselen wel kan werken maar vanwege de RIVM-adviezen thuis moet blijven én zijn werk niet thuis kan doen.
  • De werknemer die wel kan werken, maar door een voor corona virusziekte verdachte huisgenoot volgens de RIVM-adviezen thuis moet blijven (‘quarantaine’) én zijn werk niet thuis kan doen.
Zie voor meer informatie de FAQ ‘Arbeidsongeschiktheid bij RIVM-advies thuisblijven’

Standpunt over inzet bedrijfsartsen in andere sectoren

In verband met de huidige crisissituatie in de zorg heeft de minister van VWS besloten om de eisen aan de BIG-registratie te versoepelen om een ruimere inzet van gezondheidszorg professionals mogelijk te maken. De NVAB steunt initiatieven waarin ook bedrijfsartsen hun steentje bijdragen aan leniging van de nood in de zorg door de coronapandemie. Daarbij merken wij wel op dat ondanks dat de formele regels zijn versoepeld het wel altijd de persoonlijke professionele verantwoordelijkheid van iedere arts blijft om desondanks binnen de eigen competentiegrenzen te blijven werken en handelen.

Zie ook:
Nieuwe vacaturesite tegen personeelstekort (nieuwsbericht d.d. 17 maart 2020)
RGS treft maatregelen rond coronacrisis t.b.v. herregistreren (nieuwsbericht d.d. 23 maart 2020)

Temperatuurmetingen aan de poort

Of temperatuurmetingen aan werknemers aan de toegangspoort toegestaan zijn is een juridische kwestie waarover de meningen nog verschillen. Uitgangspunt voor de NVAB is dat vraagstukken aangaande de volksgezondheid worden geadresseerd door de overheid en door de overheid aangewezen instanties; werkgevers hebben daarin geen taak of bevoegdheid. Tot op heden is er door geen enkele overheidsinstantie aan werkgevers gevraagd om dergelijke metingen uit te voeren. Daardoor zijn deze metingen moeilijk te rechtvaardigen op basis van overwegingen ter bevordering van de volksgezondheid. Dat er gerechtvaardigde commerciële belangen en zelfs maatschappelijke belangen spelen om vitale industrie draaiende te houden staat daar los van. Dergelijke beslissingen die de privacy en lichamelijke integriteit van werknemers direct raken behoren te worden genomen door de overheid en niet door individuele bedrijven. Vooralsnog gaat de NVAB er dan ook van uit dat de metingen niet zijn toegestaan (zie Arboinf@ct, vraag 10).
Wij stellen wel al vast dat de beslissing om temperatuurmetingen aan werknemers aan de toegangspoort een beslissing is van de werkgever die dat wenst; niet de bedrijfsarts. Het is daarom aan het bedrijf om daar juridisch advies over in te winnen. Wij raden het de bedrijfsarts daarom af hierover te adviseren. Verder adviseren wij alle bedrijfsartsen terughoudend te zijn met het uitvoeren van een dergelijke activiteit.

Wat is de rol van de bedrijfsarts bij COVID19 testen?

Vanaf maandag 6 april 2020 zijn er in het hele land via de GGD testmogelijkheden beschikbaar voor de doelgroep. De ‘GGD handreiking- Inrichten COVID 19 testfaciliteit’ is nu gepubliceerd.

Vertrekpunt is dat – op dit moment – coronatesten alleen aangeboden worden aan direct zorgpersoneel, als het resultaat van die test duidelijkheid geeft over het behoud van hun inzetbaarheid. Bedrijfsartsen (en hun taakgedelegeerden) van zorginstellingen hebben een belangrijke rol in dit testbeleid, als triagist, als testaanvrager en als vertaler van de uitslag in een advies aan werkgever en werknemer.

De focus van het nieuwe beleid ligt in eerste instantie op het testen van personen die werken in één van de zes sectoren buiten het ziekenhuis waarvoor op dit moment een sectorspecifiek advies is opgesteld over inzet en testbeleid.


Belangrijke oproep aan bedrijfsartsen van zorginstellingen
Bied je actief en duidelijk aan bij je klanten én zo nodig aan de regionale GGD-en als contactpersoon/aanvrager voor testen. Zo zorg je ervoor dat bedrijfsartsen vind- en zichtbaar zijn voor het aanvragen van testen.


Download de handreiking
Download het triageformulier

Lees meer